DE PLANT
Het genotype van een cannabisplant is het DNA dat hij erft en het fenotype is wat dat DNA in een bepaalde omgeving wordt, en daarom kunnen planten uit één zakje zaden van elkaar verschillen. Het verschil tussen die twee verklaart waarom “soorten” zo glibberig zijn en waarom klonen bestaat.
Genotype: de geërfde code
Het genotype is de complete set genen die een plant draagt, van elke ouder de helft. Het zet de bandbreedte: mogelijke hoogte, mogelijk cannabinoïde- en terpenenprofiel, weerstand tegen stress.
Fenotype: wat de plant wordt
Het fenotype is de plant die je echt kweekt, het genotype onder echt licht, echte temperatuur, echte voeding en echte stress. Hetzelfde genotype, op twee manieren gekweekt, kan afwijken in maat, kleur, opbrengst en aroma.
Daarom gooit één zaadlijn meerdere duidelijke “pheno's” op, en daarom zoeken kwekers een zak door naar het ene fenotype dat hen het best bevalt.
Waarom er stekken bestaan
Een stek is een aflegger van één bepaalde plant en draagt diens exacte genotype. Zo zet je een winnend fenotype vast en vermeerder je het identiek, in plaats van te gokken op spreiding in zaad.
Chemotype: het profiel dat telt
Naast het uiterlijk heeft elke plant een chemotype, hun kenmerkende verhouding van cannabinoïden en terpenen. Het chemotype is grotendeels genetisch en de eerlijke basis om cannabis te groeperen, veel bruikbaarder dan “indica” of “sativa”.
Waarom “strain” een los woord is
Omdat een strainnaam naar een genotype wijst dat daarna per fenotype en kweek spreidt, kan dezelfde naam bij verschillende verkopers verschillende planten leveren. Deze encyclopedie leunt op chemotype en gecontroleerde data in plaats van op namen alleen.
Verder lezen
THCAS- en CBDAS-synthaseloci, chromosoom-6-architectuur en GxE-plasticiteit
Klassieke Mendeliaanse kruisingen verklaarden de aanmaak van THCA en CBDA in Cannabis sativa aanvankelijk via codominante allelen op één locus B, waarbij BT/BT Type I (THC-dominant), BT/BD Type II (gemengd THC:CBD) en BD/BD Type III (CBD-dominant) oplevert (de Meijer et al., 2003, PubMed PMID 12586720). Long-read genoomassemblages toonden later aan dat functionele THCAS- en CBDAS-genen in afzonderlijke, sterk gekoppelde retrotransposon-clusters op chromosoom 6 liggen die zelden recombineren (Grassa et al., 2021, PubMed PMID 33720413). Hoewel de kwalitatieve THC:CBD-verhouding genetisch vastligt, vertonen het totale cannabinoïdegehalte en het terpeenprofiel een sterke genotype-omgeving-interactie (GxE) onder invloed van licht en voeding (Small, 2015, DOI 10.1007/s12229-015-9157-3).
Veelgestelde vragen
Kunnen kweekomstandigheden een CBD-dominante plant veranderen in een THC-rijke plant?
Nee. Of een plant Type I (THC-dominant), Type II (gemengd) of Type III (CBD-dominant) is, ligt vast in de THCAS- en CBDAS-genen op chromosoom 6. Omgevingsstress verandert het totale gehalte, maar wisselt geen enzymen om.
Waarom ruiken en groeien twee zaden uit dezelfde kruising vaak anders?
De meeste cannabiscultivars zijn heterozygote hybriden en geen zuivere inteeltlijnen. Elk zaadje erft een unieke combinatie van ouderlijke allelen voor terpeensynthasen en groeivorm.
Waarom hebben stekken van dezelfde moederplant soms verschillende terpeengehaltes?
Genetisch identieke stekken vertonen fenotypische plasticiteit (GxE): lichtspectrum, temperatuur en voeding bepalen hoe sterk de aanwezige terpeensynthase-genen tot expressie komen.